Sveti Nikola – Mikulaš se proslavlja 6. decembra po gregorijanskom kalendaru širom Evrope, posebno u Srednjoj i Istočnoj Evropi, a kod nas je najpoznatiji kao Dan Svetog Nikole ili „Mikulaš“ u vojvođanskoj i mađarskoj tradiciji.
Ovaj crkveni praznik vojvođanski Mađari zovu Mikulaš, a lepi su običaji koje neguju na taj dan. U pitanju je početak darovanja povodom predstojećeg hrišćanskog praznika Božića. Svetac se još naziva i Mikulašem, a može da ga prati i Krampus, koji je zadužen za zločestu decu, koja umesto poklona dobijaju prutiće kao simbol vaspitne mere. Prema narodnom običaju, na dan Svetog Nikole deca treba da očiste cipele i čizme jer, ako se Mikulaš ne pojavi lično, u tajnosti ostavlja poklone u cipele.
Gde se slavi Mikulaš?
Proslava Svetog Nikole 6. decembra prisutna je u:
-
Mađarskoj, gde je poznat kao Mikulás i donosi poklone deci preko noći.
-
Slovačkoj i Češkoj – deca ostavljaju čizme ispred vrata.
-
Austriji, Nemačkoj i Holandiji – gde dolazi kao „Sinterklaas“, često u pratnji pomoćnika.
-
Srbija (Vojvodina) – među Mađarima, Slovacima, Hrvatima i drugim katolicima.
-
Belgiji, Poljskoj i Ukrajini – sa lokalnim varijacijama.
Istorija: U Maloj Aziji u IV veku živeo je biskup Nikola koji je bio vrlo poznat po svojim dobročinstvima. Ubrzo nakon njegove smrti (6. decembra 343.g) proglašen je za sveca. Prema legendi pomogao je siromašnom čoveku koji je imao tri ćerke. U toku noći im je u tajnosti u prozor ostavio vrećicu zlatnika. Prema jednoj verziji najmlađa ćerka je čula korake i samo je uspela kroz prozor da vidi siluetu koja odlazi, dok je po drugoj verziji prozor bio zatvoren i zbog toga je Nikola kroz dimnjak ubacio vrećicu zlata, a ćerka je baš tada ostavljala mokre čarape na peć da se suše i zlatnici su upali u čarapu.
Tokom 19. veka se proširio običaj da deca petog decembra uveče očiste cipele ili čizme i ostave ih u prozor, a šestog ujutru pronalaze obuću napunjenu darovima, koju su im roditelji, bake, deke u toku noći ostavili. Ukoliko su deca tokom godine bila dobra dobijaju slatkiše i voće, jabuke, narandže, orahe… a neposlušna deca su darivana prutevima, komadom uglja ili povrćem: krompirom, lukom, šargarepom…
Značenje i simbolika:
Mikulaš simbolizuje:
-
Dobrotu i nagrađivanje dece za vrlinu
-
Početak božićne sezone
-
Hrišćanski duh darivanja i saosećanja
U nekim školama i crkvama organizuju se predstave i podela poklona, a običaji se čuvaju kao deo kulturnog identiteta i tradicije vojvođanskih zajednica.
